ඉගෙනුම් පලය 1අම්ල හා භස්මවල ගුණ විස්තර කරයි
ඉගෙනුම් පලය 2දර්ශක හා pH පරිමාණය භාවිත කරයි
ඉගෙනුම් පලය 3උදාසීනකරණය හා ලවණ සෑදීම පැහැදිලි කරයි
8.1
අම්ල හා භස්ම
අම්ල
- ජලයේදී H⁺ අයන ලබා දෙයි
- ඇඹුල් රසයි; නිල් ලිට්මස් රතු කරයි
- සක්‍රිය ලෝහ සමඟ H₂ දෙයි: Mg + 2HCl → MgCl₂ + H₂
- කාබනේට සමඟ CO₂ දෙයි
- ප්‍රබල: HCl, H₂SO₄, HNO₃; දුබල: ඇසිටික් අම්ලය (විනාකිරි), සිට්‍රික් අම්ලය
භස්ම / ක්ෂාර
- ජලයේ දිය වන භස්ම ක්ෂාර ලෙස හැඳින්වේ; OH⁻ අයන ලබා දෙයි
- තිත්ත රසයි, ස්පර්ශයට ලිස්සන සුළුයි
- රතු ලිට්මස් නිල් කරයි
- උදා: NaOH, KOH, Ca(OH)₂ (හුණු දියර), NH₃ ද්‍රාවණය
- ලෝහ ඔක්සයිඩ හා හයිඩ්‍රොක්සයිඩ භස්මයි
8.2
pH පරිමාණය හා දර්ශක
| pH | 0 – 6 | 7 | 8 – 14 |
|---|
| ස්වභාවය | ආම්ලික (අඩු වන තරමට ප්‍රබලයි) | උදාසීන | භාස්මික (වැඩි වන තරමට ප්‍රබලයි) |
| උදාහරණ | ආමාශ යුෂ (≈2), දෙහි, විනාකිරි | පිරිසිදු ජලය | සබන් ජලය, හුණු දියර, දත් බෙහෙත |
| දර්ශකය | අම්ලයේ | භස්මයේ |
|---|
| ලිට්මස් | රතු | නිල් |
| ෆිනොෆ්තලීන් | අවර්ණ | රෝස |
| මෙතිල් ඔරේන්ජ් | රතු | කහ |
| සර්වත්‍ර දර්ශකය | රතු / තැඹිලි / කහ | නිල් / දම් |
8.3
උදාසීනකරණය හා ලවණ
අම්ලය + භස්මය → ලවණය + ජලයඋදා: HCl + NaOH → NaCl + H₂O; H₂SO₄ + 2KOH → K₂SO₄ + 2H₂O
🗂️ ක්‍රියාකාරකම 1: එදිනෙදා උදාසීනකරණය 0 / 6
එක් එක් එක අයත් කාණ්ඩය තෝරන්න.
⚖️ ක්‍රියාකාරකම 2: හරිද? වැරදිද? 0 / 3