ඉගෙනුම් පලය 1ලිංගික හා අලිංගික ප්‍රජනනය සසඳයි
ඉගෙනුම් පලය 2ශාකවල වර්ධක ප්‍රචාරණය හා පටක රෝපණය පැහැදිලි කරයි
ඉගෙනුම් පලය 3ශාකවල ලිංගික ප්‍රජනනය හා ඵල-බීජ ව්‍යාප්තිය විස්තර කරයි
ඉගෙනුම් පලය 4මානව ප්‍රජනනය, ආර්තව චක්‍රය හා ලිංගිකව සම්ප්‍රේෂණය වන රෝග පැහැදිලි කරයි
20.1
ලිංගික හා අලිංගික ප්‍රජනනය
අලිංගික ප්‍රජනනය
- එක් දෙමාපියෙකු පමණි
- ජන්මාණු නැත; අනූනනය
- පැටවුන් දෙමාපියාට ප්‍රවේණිකව සර්වසම
- ඉක්මන්; විචලනය නැත
- උදා: ද්විඛණ්ඩනය (ඇමීබා), අංකුරණය (යීස්ට්), වර්ධක ප්‍රචාරණය
ලිංගික ප්‍රජනනය
- සාමාන්‍යයෙන් දෙමාපියන් දෙදෙනෙකු
- ජන්මාණු (ඌනනයෙන්) සෑදී සංසේචනය
- පැටවුන් අතර විචලනය
- පරිසර වෙනස්කම්වලට අනුවර්තනයට උපකාරී
20.2
ශාකවල වර්ධක ප්‍රචාරණය
🗂️ ක්‍රියාකාරකම 1: ස්වාභාවිකද? කෘත්‍රිමද? 0 / 8
එක් එක් එක අයත් කාණ්ඩය තෝරන්න.
🧪 පටක රෝපණය: ශාකයක කුඩා පටක කොටසක් ජීවාණුහරණය කළ පෝෂක මාධ්‍යයක් මත, පාලිත තත්ත්ව යටතේ වවා ප්‍රවේණිකව සර්වසම පැළ විශාල සංඛ්‍යාවක් කෙටි කාලයකින් ලබා ගැනීම. උදා: ඕකිඩ්, කෙසෙල්, ඇන්තූරියම්.
20.3
ශාකවල ලිංගික ප්‍රජනනය
- මල: පුමංග (පරාග කෝෂ හා සූත්‍රිකා) පිරිමි කොටසයි; ජායාංග (කලංකය, කීලය, ඩිම්බකෝෂය) ගැහැණු කොටසයි.
- පරාගණය: පරාග, කලංකයට ගෙන යාම. ස්ව-පරාගණය හෝ පර-පරාගණය (කෘමීන්, සුළඟ, ජලය මගින්).
- සංසේචනය: පරාග නාලය ඩිම්බය දක්වා වැඩී පුං ජන්මාණුව ඩිම්බ සෛලය සමඟ එක් වේ.
- ඩිම්බය බීජය බවටත් ඩිම්බකෝෂය ඵලය බවටත් පත් වේ.
20.4
මානව ප්‍රජනනය
ආර්තව චක්‍රය (දින 28 පමණ)
- දින 1–5 පමණ: ආර්තවය (ගර්භාෂ බිත්තියේ ස්තරය ඉවත් වීම)
- දින 14 පමණ: ඩිම්බ මෝචනය (ඩිම්බ කෝෂයෙන් ඩිම්බයක් නිදහස් වීම)
- ගර්භාෂ බිත්තිය ඝන වී කලලය සඳහා සූදානම් වේ
- පාලනය කරන හෝමෝන: FSH, LH, ඊස්ට්‍රජන්, ප්‍රොජෙස්ටරෝන්
සංසේචනය හා අධිරෝපණය
- සංසේචනය සිදු වන්නේ ඩිම්බ වාහිනියේ (පැලෝපීය නාලයේ)
- යුක්තාණුව විභාජනය වෙමින් ගර්භාෂයට පැමිණ එහි බිත්තියේ තැන්පත් වීම අධිරෝපණයයි
- කලලය වැදෑමහ හරහා පෝෂණය ලබයි
- ගැබ් කාලය සති 40ක් පමණ
ලිංගිකව සම්ප්‍රේෂණය වන රෝග
- උදා: ගොනෝරියාව, සිෆිලිස්, හර්පීස්, HIV/AIDS
- වැළැක්වීම: වගකීමෙන් යුත් ලිංගික චර්යාව, ආරක්ෂිත ක්‍රම, රෝග ලක්ෂණ ඇති විට වහාම වෛද්‍ය උපදෙස් (ලිංගාශ්‍රිත රෝග සායන)
- HIV රුධිරය, ලිංගික සබඳතා හා මවගෙන් දරුවාට බෝ විය හැකියි; සාමාන්‍ය ස්පර්ශයෙන් බෝ නොවේ