බරක් එසවීම, පාපැදිය පැදීම, ජල පොම්පයක් ක්‍රියා කරවීම... විද්‍යාවේදී “කාර්යය” යන්නට නිශ්චිත අර්ථයක් ඇත. ශක්තිය හා ජවය එයට සම්බන්ධ වන්නේ කෙසේදැයි බලමු.
බලයක් යොදා වස්තුව බලයේ දිශාවට චලනය වුවහොත් පමණක් කාර්යය සිදු වේ. බිත්තියක් තල්ලු කළත් එය නොසෙල්වේ නම් කාර්යය ශුන්‍යයි.
නිදසුන: 50 N බලයකින් පෙට්ටියක් 4 m තල්ලු කළ විට කාර්යය = 50 × 4 = 200 J.
කාර්යය කිරීමේ හැකියාව ශක්තිය යි. ඒකකය ජූලය (J).
නිදසුන 1: 2 kg බෝලයක් 3 m s⁻¹ වේගයෙන් → Eₖ = ½ × 2 × 3² = 9 J.
නිදසුන 2: 5 kg පෙට්ටියක් 4 m උසට එසවූ විට → Eₚ = 5 × 10 × 4 = 200 J.
ශක්ති සංස්ථිතිය: ශක්තිය නිපදවීමට හෝ විනාශ කිරීමට නොහැකියි; එක් ආකාරයකින් තවත් ආකාරයකට පරිවර්තනය වේ. ඉහළ සිට වැටෙන වස්තුවක Eₚ ක්‍රමයෙන් Eₖ බවට පත් වේ.
නිදසුන: 600 N බරැති පුද්ගලයෙක් 5 m උස පඩිපෙළක් 10 s දී නගී. කාර්යය = 600 × 5 = 3000 J. ජවය = 3000 ÷ 10 = 300 W.
1 kW = 1000 W. එන්ජින් ජවය සමහර විට “අශ්ව බලය” (1 hp ≈ 746 W) ලෙසද දැක්වේ.
එක් එක් එක අයත් කාණ්ඩය තෝරන්න.
0 / 4