10 ශ්‍රේණිය · විද්‍යාව · ඒකකය 10.15 · ඒකකය 15

යකඩ නැවක් පාවෙන්නේ ඇයි?

තියුණු පිහියකින් පහසුවෙන් කැපෙන්නේ ඇයි? වේල්ලක පතුල ඝන ඇයි? යකඩ ඇණයක් ගිලෙද්දී විශාල යකඩ නැවක් පාවෙන්නේ ඇයි? පීඩනයෙන් හා උඩුකුරු තෙරපුමෙන් පිළිතුරු ලැබේ.

ඉගෙනුම් පලය 1පීඩනය අර්ථ දක්වා ගණනය කරයි
ඉගෙනුම් පලය 2ද්‍රව පීඩනය හා වායුගෝලීය පීඩනය පැහැදිලි කරයි
ඉගෙනුම් පලය 3පීඩන සම්ප්‍රේෂණය (පැස්කල් මූලධර්මය) යොදයි
ඉගෙනුම් පලය 4ආකිමිඩීස් මූලධර්මය හා ඉපිලීම පැහැදිලි කරයි
15.1

පීඩනය

P = F ÷ AP = පීඩනය (පැස්කල් Pa = N m⁻²), F = අභිලම්බ බලය (N), A = වර්ගඵලය (m²)

වර්ගඵලය කුඩා නම් පීඩනය වැඩියි: තියුණු පිහි, ඉඳිකටු, ඇණ. වර්ගඵලය විශාල නම් පීඩනය අඩුයි: ට්‍රැක්ටර්වල පළල් ටයර්, ඔටුවාගේ පළල් පාද, බෑග්වල පළල් පටි.

නිදසුන: 600 N බරක් 0.03 m² වර්ගඵලයක් මත → පීඩනය = 600 ÷ 0.03 = 20 000 Pa.

15.2

ද්‍රවස්ථිතික පීඩනය

P = h ρ gh = ගැඹුර (m), ρ = ද්‍රවයේ ඝනත්වය (kg m⁻³), g = 10 m s⁻²

ද්‍රව පීඩනයේ ලක්ෂණ

  • ගැඹුර වැඩි වන විට වැඩි වේ
  • ඝනත්වය වැඩි ද්‍රවවල වැඩියි
  • එක් ලක්ෂ්‍යයක සියලු දිශාවලට සමානව ක්‍රියා කරයි
  • භාජනයේ හැඩය මත රඳා නොපවතී

යෙදීම්

  • වේලි පතුල ඝනයි
  • කිමිදුම්කරුවන්ට විශේෂ ඇඳුම්
  • ජල ටැංකි උස් ස්ථානවල තැබීම
  • සේලයින් බෝතලය රෝගියාට ඉහළින් එල්ලීම

නිදසුන: ජලය (ρ = 1000 kg m⁻³) 5 m ගැඹුරේ පීඩනය = 5 × 1000 × 10 = 50 000 Pa (වායුගෝලීය පීඩනයට අමතරව).

15.3

වායුගෝලීය පීඩනය

මුහුදු මට්ටමේදී වායුගෝලීය පීඩනය ආසන්න වශයෙන් 1.0 × 10⁵ Pa, එනම් රසදිය කඳක 760 mm (76 cm) උසකට සමානයි. උසට යන විට එය අඩු වේ.

මැනීම: ටොරිසෙලි රසදිය බැරෝමීටරය, ඇනරොයිඩ් බැරෝමීටරය. යෙදීම්: බීම බට, සිරින්ජය, චූෂක පොම්පය, රබර් චූෂක කෝප්ප.

15.4

පීඩන සම්ප්‍රේෂණය (පැස්කල් මූලධර්මය)

සංවෘත තරලයක ලක්ෂ්‍යයකට යොදන පීඩනය තරලය පුරා සියලු දිශාවලට අඩු නොවී සම්ප්‍රේෂණය වේ.

ජලජ තෙරපුම (හයිඩ්‍රෝලික් ජැක්): P = F₁/A₁ = F₂/A₂. කුඩා පිස්ටනයට කුඩා බලයක් යෙදූ විට විශාල පිස්ටනයේ විශාල බලයක් ලැබේ. උදා: A₁ = 0.01 m², A₂ = 0.5 m², F₁ = 100 N → F₂ = 5000 N.

යෙදීම්: වාහන තිරිංග, හයිඩ්‍රෝලික් ජැක්, ජලජ තෙරපුම, JCB යන්ත්‍ර.

15.5

උඩුකුරු තෙරපුම, ගිලීම හා ඉපිලීම

⚖️ ක්‍රියාකාරකම: හරිද? වැරදිද? 0 / 4

සාරාංශය

මට පුළුවන්ද? ✅

0 / 5