10 ශ්‍රේණිය · විද්‍යාව · ඒකකය 10.9 · ඒකකය 9

බල කිහිපයක් වෙනුවට එක් බලයක්

කණ්ඩායම් දෙකක් කඹ ඇදීමේදී කඹය යන්නේ කුමන පැත්තටද? වස්තුවක් මත බල කිහිපයක් ක්‍රියා කරන විට ඒවායේ එකතු ප්‍රතිඵලය එක් බලයකින් පෙන්විය හැකියි. එය සම්ප්‍රයුක්ත බලය යි.

ඉගෙනුම් පලය 1සම්ප්‍රයුක්ත බලය අර්ථ දක්වයි
ඉගෙනුම් පලය 2එකම රේඛාවක ක්‍රියා කරන බලවල සම්ප්‍රයුක්තය සොයයි
ඉගෙනුම් පලය 3සමාන්තර බලවල සම්ප්‍රයුක්තය සොයා වැඩ පහසු කර ගැනීමට යොදයි
9.1

සම්ප්‍රයුක්ත බලය

වස්තුවක් මත ක්‍රියා කරන බල කිහිපයකින් ඇති කරන බලපෑමම තනිවම ඇති කළ හැකි තනි බලය සම්ප්‍රයුක්ත බලය යි.

එකම දිශාවට

බල එකතු කරන්න. දිශාව එම දිශාවමයි.

උදා: 30 N හා 20 N දකුණට → සම්ප්‍රයුක්තය 50 N දකුණට.

ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවලට

විශාල බලයෙන් කුඩා බලය අඩු කරන්න. දිශාව විශාල බලයේ දිශාවයි.

උදා: 50 N දකුණට, 30 N වමට → සම්ප්‍රයුක්තය 20 N දකුණට.

⚖️ බල සමාන හා ප්‍රතිවිරුද්ධ නම් සම්ප්‍රයුක්තය ශුන්‍යයි. වස්තුවේ චලිතයේ වෙනසක් නැත (නිශ්චලව හෝ ඒකාකාර ප්‍රවේගයෙන්).

9.2

සමාන්තර බල

එකිනෙකට සමාන්තරව එකම දිශාවට ක්‍රියා කරන බලවල සම්ප්‍රයුක්තයේ විශාලත්වය ඒවායේ එකතුවයි. උදා: පුද්ගලයන් දෙදෙනෙක් 200 N හා 300 N බලවලින් ලී කොටයක් ඔසවයි නම් සම්ප්‍රයුක්ත බලය 500 N ඉහළට.

වැඩ පහසු කර ගැනීම: බර භාණ්ඩයක් කිහිප දෙනෙකු එක්ව එසවීම, ගොනුන් දෙදෙනෙකු එක්ව කරත්තයක් ඇදීම, කඹ කිහිපයකින් බෝට්ටුවක් ඇදීම වැනි අවස්ථාවල බල එකම දිශාවට යොදා විශාල සම්ප්‍රයුක්තයක් ලබා ගනී.

🗂️ ක්‍රියාකාරකම 1: සම්ප්‍රයුක්තය තෝරන්න 0 / 6

එක් එක් එක අයත් කාණ්ඩය තෝරන්න.

⚖️ ක්‍රියාකාරකම 2: හරිද? වැරදිද? 0 / 3

සාරාංශය

මට පුළුවන්ද? ✅

0 / 4