10 ශ්‍රේණිය · විද්‍යාව · ඒකකය 10.3 · ඒකකය 3

පරමාණුවේ සිට ආවර්තිතා වගුව දක්වා

සෑම ද්‍රව්‍යයක්ම පරමාණුවලින් සෑදී ඇත. පරමාණුවක ඉලෙක්ට්‍රෝන සැකසී ඇති ආකාරය එම මූලද්‍රව්‍යය ආවර්තිතා වගුවේ පිහිටන තැනත්, එහි ගුණත් තීරණය කරයි.

ඉගෙනුම් පලය 1පරමාණුවේ ග්‍රහ ආකෘතිය විස්තර කරයි
ඉගෙනුම් පලය 2පළමු මූලද්‍රව්‍ය 20හි ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය ලියයි
ඉගෙනුම් පලය 3ආවර්තිතා වගුවේ රටා හා සමස්ථානික පැහැදිලි කරයි
ඉගෙනුම් පලය 4ලෝහ, අලෝහ හා ලෝහාලෝහවල ගුණ සසඳයි
3.1

පරමාණුවේ ග්‍රහ ආකෘතිය

මැද න්‍යෂ්ටියයි. ඒ වටා නියත ශක්ති මට්ටම් (කවච) වල ඉලෙක්ට්‍රෝන චලනය වේ. සූර්යයා වටා ග්‍රහලෝක මෙනි.

අංශුවපිහිටීමආරෝපණයසාපේක්ෂ ස්කන්ධය
ප්‍රෝටෝනය (p)න්‍යෂ්ටිය+11
නියුට්‍රෝනය (n)න්‍යෂ්ටිය01
ඉලෙක්ට්‍රෝනය (e)ශක්ති මට්ටම්−11/1840 පමණ
පරමාණුක ක්‍රමාංකය (Z)
න්‍යෂ්ටියේ ප්‍රෝටෝන ගණන (උදාසීන පරමාණුවක ඉලෙක්ට්‍රෝන ගණනද එයමයි)
ස්කන්ධ ක්‍රමාංකය (A)
ප්‍රෝටෝන ගණන + නියුට්‍රෝන ගණන
සමස්ථානික
පරමාණුක ක්‍රමාංකය සමාන, ස්කන්ධ ක්‍රමාංකය වෙනස් එකම මූලද්‍රව්‍යයේ පරමාණු. උදා: ¹²₆C, ¹⁴₆C; ³⁵₁₇Cl, ³⁷₁₇Cl
3.2

ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය

පළමු ශක්ති මට්ටමේ උපරිම ඉලෙක්ට්‍රෝන 2ක්, දෙවැන්නේ 8ක්, (පළමු මූලද්‍රව්‍ය 20 සඳහා) තුන්වැන්නේ 8ක්.

මූලද්‍රව්‍යයZවින්‍යාසයමූලද්‍රව්‍යයZවින්‍යාසය
H11Na112,8,1
He22Mg122,8,2
Li32,1Al132,8,3
C62,4Si142,8,4
N72,5S162,8,6
O82,6Cl172,8,7
F92,7Ar182,8,8
Ne102,8K / Ca19 / 202,8,8,1 / 2,8,8,2
3.3

නූතන ආවර්තිතා වගුව

කාණ්ඩ (සිරස් තීරු)

එකම කාණ්ඩයේ මූලද්‍රව්‍යවල බාහිරම කවචයේ ඉලෙක්ට්‍රෝන ගණන සමානයි. උදා: Li (2,1), Na (2,8,1), K (2,8,8,1) සියල්ල I කාණ්ඩයේ. ඒවායේ රසායනික ගුණ සමානයි.

ආවර්ත (තිරස් පේළි)

එකම ආවර්තයේ මූලද්‍රව්‍යවල ඉලෙක්ට්‍රෝන අඩංගු ශක්ති මට්ටම් ගණන සමානයි. උදා: Na සිට Ar දක්වා සියල්ලට කවච 3ක්; එබැවින් 3 වන ආවර්තයයි.

පළමු අයනීකරණ ශක්තිය

වායු අවස්ථාවේ ඇති පරමාණුවකින් ඉලෙක්ට්‍රෝනයක් ඉවත් කිරීමට අවශ්‍ය අවම ශක්තිය. ආවර්තයක් දිගේ ඉදිරියට සාමාන්‍යයෙන් වැඩි වේ; කාණ්ඩයක් දිගේ පහළට අඩු වේ.

විද්‍යුත් සෘණතාව

සහසංයුජ බන්ධනයක ඉලෙක්ට්‍රෝන තමා දෙසට ආකර්ෂණය කර ගැනීමට පරමාණුවකට ඇති හැකියාව. ආවර්තයක් දිගේ ඉදිරියට වැඩි වේ; කාණ්ඩයක් දිගේ පහළට අඩු වේ. වැඩිම F ය.

3.4

ලෝහ, අලෝහ හා ලෝහාලෝහ

ලෝහ

උදා: සෝඩියම්, මැග්නීසියම්

  • දිලිසෙන සුළුයි
  • තාපය හා විද්‍යුතය සන්නයනය කරයි
  • තැලීමෙන් තහඩු කළ හැකියි, ඇදීමෙන් කම්බි කළ හැකියි
  • ඔක්සයිඩ භාස්මික (Na₂O, MgO)

අලෝහ

උදා: කාබන්, සල්ෆර්, නයිට්‍රජන්

  • සාමාන්‍යයෙන් දිලිසීමක් නැත (මිනිරන් හැර)
  • දුර්වල සන්නායක (මිනිරන් හැර)
  • බිඳෙන සුළුයි
  • ඔක්සයිඩ ආම්ලික (CO₂, SO₂)

ලෝහාලෝහ

උදා: සිලිකන්, බෝරෝන්

  • ලෝහ හා අලෝහ යන දෙකේම ගුණ ඇත
  • සිලිකන් අර්ධ සන්නායකයකි

⚗️ උභයගුණී ඔක්සයිඩ: අම්ල හා භස්ම යන දෙකම සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කරයි. උදා: ඇලුමිනියම් ඔක්සයිඩ් (Al₂O₃), සින්ක් ඔක්සයිඩ් (ZnO).

3.5

සංයුජතාව හා රසායනික සූත්‍ර

සංයුජතාව යනු මූලද්‍රව්‍යයක පරමාණුවක් වෙනත් පරමාණු සමඟ සංයෝජනය වීමේ ධාරිතාවයි. උදා: H = 1, O = 2, N = 3, C = 4, Na = 1, Mg = 2, Al = 3.

සූත්‍රය ලිවීම (හරස් ගුණ කිරීම): Al (3) හා O (2) → Al₂O₃. Mg (2) හා Cl (1) → MgCl₂. C (4) හා O (2) → CO₂.

🗂️ ක්‍රියාකාරකම 1: ආවර්තිතා වගුවේ පිහිටීම 0 / 8

ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය බලා කාණ්ඩය තෝරන්න.

සාරාංශය

මට පුළුවන්ද? ✅

0 / 6